Ergens onderweg ontdekte ik iets vreemds: hoe harder ik klom, hoe minder ik begreep waarom ik überhaupt was begonnen. 

Het professionele theater

De dagelijkse realiteit bestond uit:

• vergaderingen over vergaderingen

• workshops die vooral oefenden in “alignment”

• opdrachtgevers die gisteren een oplossing wilden

• voor problemen die nog niet gedefinieerd waren

• KPI’s die meer over declarabiliteit gingen dan over waarde

• en governance-structuren die zo complex waren dat je er bijna een gids voor nodig had

Het voelde soms alsof ik meedeed aan een langdurig improvisatiestuk met een script dat steeds veranderde - en af en toe spontaan verdampte.

Humor tussen de mistbanken

De absurditeit had gelukkig ook iets komisch. Zoals de vergadering waarin we ruim een uur spraken over de vraag of iets een werkafspraak of een procesafspraak was. Of de collega die zei: “We moeten meer urgentiebesef creëren rond de urgentie.” Dat was het moment waarop ik dacht: “Aha. We zijn circulair gaan praten.” En dat paste eigenlijk perfect bij de berg die nergens heen ging: mooie paden, indrukwekkende routepaaltjes, stevige wandelschoenen… maar het landschap veranderde niet.

Klimmen zonder uitzicht

Ik deed m'n best, was loyaal en werkte hard. Maar hoe hoger ik kwam, hoe vaker ik het gevoel had dat:

• de processen het doel waren geworden

• de inhoud bijzaak was

• beslissingen vooral werden uitgesteld

• en dat ik op een berg stond die wel hoog voelde, maar geen uitzicht bood

Een berg die nergens heen gaat is verraderlijk: je blijft doorklimmen omdat het voelt alsof je bijna boven bent. Maar de top verschuift steeds een paar meter verder. En soms zelfs omlaag.

De zachte waarheid

Dit is geen klaagzang. Integendeel. Ik leerde er veel - over systemen, mensen, gedrag, gedrag in systemen en systemen die gedrag versterken. Ik ontmoette gedreven, slimme mensen met hart voor hun werk. En ik ontwikkelde vaardigheden die ik nooit elders had opgedaan. Maar ik leerde ook iets anders: Je kunt heel lang omhoog lopen… zonder dichter bij jezelf te komen. Soms merk je dat pas wanneer je stilstaat en ziet dat je eigenlijk al tijden hetzelfde rondje maakt.

Het besef

Het kwam op een dag dat ik om me heen keek en dacht: “Ik werk hard, maar er beweegt niets. Misschien is dit niet de verkeerde top - maar de verkeerde berg.” Dat was het eerste echte inzicht. Een rustmoment dat me scherper maakte dan welk projectplan of reflectiegesprek dan ook. En daar, precies daar, begon mijn afdaling.

Welkom in de wereld van mijn overheid.

In Blog 2 vertel ik over het theater: het systeem, het gedrag, de waanzin én de humor die ik onderweg tegenkwam.

De scènes uit het grote Overheidstheater

• opdrachtgevers die een oplossing eisten vóórdat iemand had vastgesteld wat eigenlijk het probleem was

• projecten die begonnen met een deadline, omdat een probleemdefinitie “later ingekaderd kon worden”

• workshops waarin we “op één lijn wilden komen”, terwijl niemand wist waar die lijn lag en of ‘ie überhaupt bestond

• overleggen waarin het gesprek vooral ging over hoe we iets moesten zeggen, niet wat we ermee wilden bereiken

• dashboards vol groene vakjes die vooral bedoeld waren om het collectieve zenuwstelsel te kalmeren

• KPI’s die enthousiast werden bijgehouden, zolang niemand vroeg wat ze precies betekenen

• en de introductie van een nieuwe ambtelijke kerncompetentie "meestribbelen".

En dan hadden we nog de heilige graal vanuit de adviespraktijk: declarabiliteit. Er is een hardnekkige werkelijkheid waarin professionals worden ingehuurd en vervolgens worden beoordeeld op het percentage van hun dag dat “in een systeem past”. Impact? Later. Waarde? Moeilijk meetbaar. Uren? Altijd concreet. 

Functioneringsgesprekken

Functioneringsgesprekken waren misschien wel de grappigste voorstelling van allemaal. Ze gingen zogenaamd over groei.

Maar in de praktijk:

• moest je “proactief” zijn in een omgeving die alles remde

• kreeg je feedback over “zichtbaarheid”, alsof je carrière een marketingcampagne was

• moest je een ontwikkelplan maken voor functies die volgende maand niet meer bestonden

• en kreeg je complimenten over je inzet, maar de vraag of je “iets meer kon doen met minder tijd”

Het was geen gesprek. Het was een ritueel.

De paradox

De omgeving vroeg om verantwoordelijkheid, maar gaf je geen mandaat. En het vroeg om innovatie, maar gaf je geen ruimte. Iedereen leefde in dezelfde paradox: we deden alsof. Alsof we wisten waar we heen gingen. Alsof we wisten wat de bedoeling was. Alsof dit het werk was waarvoor we ooit waren begonnen.

De tragiek? Iedereen wist het. Niemand zei het hardop. Tot ik bijna omviel.

In Blog 3 vertel ik over mijn ervaringen bij één van mijn laatste adviesopdrachten

Ik stond op een dag voor de spiegel en dacht:
“Ik kan dit niet nog eens twintig jaar doen. Dit is niet wie ik ben.”